Bệnh mạch vành (hay còn gọi là bệnh động mạch vành) từng được coi là “bệnh của người già”, chủ yếu xuất hiện ở độ tuổi trên 50-60. Tuy nhiên, những năm gần đây, tình trạng bệnh mạch vành trẻ hóa đang diễn ra đáng báo động tại Việt Nam và trên thế giới.
Một trường hợp điển hình mới được ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh: bệnh nhân nam 29 tuổi (N.T.H., trú tại phường Hồng Gai, Quảng Ninh) bất ngờ bị nhồi máu cơ tim cấp dù chỉ đến bệnh viện để nội soi dạ dày kiểm tra sức khỏe thông thường.
Trong quá trình làm điện tim trước thủ thuật, bác sĩ phát hiện dấu hiệu bất thường. Chẩn đoán xác định nhồi máu cơ tim cấp trước vách, với động mạch liên thất trước bị hẹp khít tới 99%. Nhờ can thiệp kịp thời bằng cách đặt stent tại Khoa Phẫu thuật và Can thiệp Tim mạch, bệnh nhân đã hồi phục tốt, không còn đau tức ngực và các chỉ số tim mạch ổn định. Đây là ca bệnh trẻ nhất từng được ghi nhận tại bệnh viện này – một hồi chuông cảnh báo rõ nét về xu hướng trẻ hóa của bệnh lý tim mạch nguy hiểm.
Nguyên Nhân Bệnh Mạch Vành Ngày Càng Trẻ Hóa
Theo BSCKII Trần Quang Định – Trưởng Khoa Phẫu thuật và Can thiệp Tim mạch, trước đây nhồi máu cơ tim chủ yếu gặp ở người lớn tuổi có bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu. Nhưng hiện nay, số ca mắc ở người trẻ ngày càng tăng do lối sống hiện đại thiếu lành mạnh.
Các nguyên nhân chính gây bệnh mạch vành trẻ hóa bao gồm:
- Lối sống ít vận động: Ngồi văn phòng nhiều giờ, ít tập thể dục dẫn đến thừa cân, béo phì.
- Căng thẳng kéo dài (stress): Áp lực công việc, học tập khiến hormone stress tăng, ảnh hưởng đến mạch máu.
- Hút thuốc lá: Đây là yếu tố nguy cơ hàng đầu, làm tổn thương nội mạc mạch máu và thúc đẩy xơ vữa.
- Chế độ ăn không lành mạnh: Ăn nhiều chất béo bão hòa, đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn, uống nhiều rượu bia.
- Các bệnh nền: Tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu (cholesterol cao) – đang ngày càng phổ biến ở người trẻ.
- Yếu tố khác: Tiền sử gia đình mắc bệnh tim sớm, ít ngủ, thức khuya thường xuyên.
Tại Việt Nam, bệnh tim mạch là nguyên nhân tử vong hàng đầu, với khoảng 200.000 ca mỗi năm (chiếm gần 40% tổng ca tử vong). Xu hướng trẻ hóa rõ rệt: nhiều ca nhồi máu cơ tim ở độ tuổi 25-35, thậm chí dưới 30 tuổi, theo thống kê từ các bệnh viện lớn và Bộ Y tế.
Dấu Hiệu Cảnh Báo Bệnh Mạch Vành
Bệnh mạch vành thường tiến triển âm thầm, nhưng khi xuất hiện triệu chứng, cần nhận biết sớm để tránh biến chứng nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, suy tim, đột quỵ. Các dấu hiệu phổ biến ở người trẻ:
- Đau tức ngực, cảm giác nặng, nghẹn, bóp chặt (thường sau xương ức, lan ra vai trái, cánh tay, hàm, lưng).
- Khó thở, mệt mỏi bất thường khi gắng sức nhẹ.
- Đau vùng thượng vị, buồn nôn, ợ nóng (dễ nhầm với bệnh dạ dày).
- Chóng mặt, hồi hộp, vã mồ hôi lạnh.
- Một số trường hợp “thầm lặng” không có triệu chứng rõ rệt, đặc biệt ở người tiểu đường.
Nếu gặp các dấu hiệu trên, đặc biệt khi nghỉ ngơi hoặc gắng sức, hãy đến cơ sở y tế ngay lập tức để kiểm tra điện tim, siêu âm tim hoặc chụp mạch vành.
Cách Bảo Vệ Sức Khỏe Và Phòng Tránh Bệnh Mạch Vành
Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Các bác sĩ nhấn mạnh: chủ động thay đổi lối sống là chìa khóa để ngăn chặn bệnh mạch vành trẻ hóa.
- Bỏ thuốc lá hoàn toàn và tránh khói thuốc thụ động.
- Tập thể dục đều đặn: Ít nhất 150 phút/tuần (đi bộ nhanh, chạy bộ, bơi lội, yoga…).
- Chế độ ăn lành mạnh: Tăng rau củ, trái cây, cá, ngũ cốc nguyên hạt; giảm muối, chất béo bão hòa, đồ chiên rán, đồ ngọt, hạn chế rượu bia.
- Kiểm soát cân nặng: Giữ BMI dưới 23 (đối với người châu Á).
- Quản lý stress: Ngủ đủ 7-8 giờ/ngày, thực hành thiền, thư giãn.
- Khám sức khỏe định kỳ: Đặc biệt nếu có yếu tố nguy cơ (hút thuốc, béo phì, tiền sử gia đình), tầm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu từ sớm.
- Tuân thủ điều trị bệnh nền: Nếu có tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ.
Bệnh mạch vành không còn là “đặc quyền” của người cao tuổi. Trường hợp 29 tuổi ở Quảng Ninh là minh chứng sống động rằng ai cũng có thể gặp nguy cơ nếu không chăm sóc sức khỏe tim mạch từ hôm nay. Hãy hành động ngay để bảo vệ “cỗ máy” quan trọng nhất của cơ thể – trái tim bạn!
